Duyguların Karmaşık Yaşantısı

Hayatın hızlı ve yoğun temposunda duygusal iniş çıkışlar yaşamak hepimizin ortak noktalarından biridir. Pazartesi sendromları, plansız yapılan aktiviteler, hiç beklenmeyen bir anda yaşanan sevinçler ve daha nicesi… Ruh halimizde yaşanan bu değişimler, hayatın akışında yer alan ve kısa sürede hızla dengelenen durumlardır. Ancak, yaşanan bu dalgalanmalar bazen sıradan olmaktan çıkar ve yıkıcı bir şiddet kazanır. Peki, kişinin ruh halinde aşırı yükselmelere ve düşüşlere neden olan bu durum aslında nedir?

Bipolar Bozukluk Nedir ?

Bipolar bozukluk, kişinin ruh halinde belirli ve aşırı dalgalanmalarla kendini gösteren ruhsal bir hastalıktır. Bu değişimler, yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebildiği için profesyonel destek gerektirir. Bipolar bozuklukta iki ana dönem bulunur: Bunlardan biri, kişinin normalden daha enerjik olduğu mani dönemi; diğeri ise derin üzüntü ve motivasyon kaybı yaşadığı depresif dönemdir. Bipolar bozukluk teşhisinin konulması uzun yıllar alabilir ve genellikle 15-30 yaş aralığında başlar, kişinin hayatı boyunca devam eder.

Bipolar Bozukluğun Nedenleri Nelerdir?

Bipolar bozukluğun tek bir nedeni yoktur ve kesin olarak belirlenmiş bir sebep bulunmamaktadır. Genellikle genetik faktörler, beyin kimyası ve çevresel etkenlerin bir kombinasyonu ile ortaya çıkar. Aile üyelerinde bipolar geçmişi olan bireylerde görülme olasılığı daha yüksektir. Beyin kimyası açısından, duygusal dengeyi sağlayan kimyasal ileticilerde farklılıklar olduğu düşünülmektedir. Ayrıca travmalar ve aşırı stres de bipolar bozukluğun ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.

Bipolar Bozukluk Hakkında Yanlış Bilinenler Nelerdir ?

Bipolar bozuklukla ilgili en yaygın yanlışlardan biri, her duygu değişiminin bu rahatsızlıkla karıştırılmasıdır. Hepimiz zaman zaman enerjik veya yorgun hissedebiliriz; bu, insan doğasının normal bir parçasıdır ve bipolar bozukluk anlamına gelmez. Sıradan dalgalanmalardan farklı olarak, bipolar bozukluk çok daha uzun süreli, aşırı şiddetli yaşanır ve kişinin günlük yaşamını işlevsiz hâle getiren ciddi bir rahatsızlıktır.

Bipolar Bozukluk Belirtileri ve Özellikleri

Bipolar bozukluğa sahip kişiler, ruh halinde dönem dönem farklı değişiklikler ve davranışlar sergilerler. Bazı dönemlerde kişi daha enerjik ve hareketli hissederken, diğer dönemlerde derin üzüntü, motivasyon kaybı ve isteksizlik yaşayabilir. Bu dalgalanmalar yalnızca ruh halini değil, sosyal ilişkileri, okul ve iş hayatını da etkileyebilir.

Manik Durum Belirtileri

• Kendini normalden çok daha enerjik ve coşkulu hissetme
• Sosyal olarak daha aktif ve konuşkan olmak
• Alkol ve uyuşturucu kullanımında artış
• Uyku ihtiyacının belirgin şekilde azalması
• Cinsel dürtülerde artış
• Hızlı ve kesintisiz konuşmak
• Aşırı para harcama veya riskli finansal kararlar alma

Hipomani Durum Belirtileri

• Manik döneme göre daha hafif ve kontrol altında kalabilen belirtiler
• Günlük yaşamı ciddi şekilde etkilemeyen ancak çevre tarafından fark edilen hafif enerji artışları

Depresif Durum Belirtileri

• Konsantrasyon ve dikkat eksikliği
• Sosyal aktivitelerden ve ilişkilerden uzaklaşmak
• Yalnız ve umutsuz hissetmek
• Ölüm veya intihar düşünceleri
• Cinsel dürtülerde azalma veya isteksizlik
• Eskiden keyif alınan şeylerden zevk alamama
• Aşırı yeme isteği veya belirgin iştahsızlık

Karma Durum Belirtileri

• Manik ve depresif belirtilerin aynı anda görülmesi
• Uyku bozuklukları ve ani duygu değişimleri
• Huzursuzluk ve tahammülsüzlük
• Ani öfke patlamaları

Bipolar Bozuklukla Yaşamak

Bipolar bozukluğun manik ve depresif dönemleri, kişinin hayatını ciddi şekilde olumsuz etkileyebilir. Bu süreç, iki dönem arasında denge kurma çabasıyla geçer. Tedavi sürecinde karşılaşılan zorluklar ve adaptasyon gereklilikleri de hayat kalitesini etkileyebilir. Ancak profesyonel destek almak ve yaşam tarzında yapılacak değişiklikler, bu zorlukların üstesinden gelmeye yardımcı olur.

1. Profesyonel Rehberlik ve Uzman Desteği

• Psikiyatrist tarafından önerilen tıbbi tedavi planını düzenli olarak takip etmek hayati öneme sahiptir. Tedavinin ilk aşamalarında zorlanmalar ve bünyeyi yoran etkiler görülebilir; ancak uzun vadeli denge için uzmanın rehberliğinden vazgeçilmemelidir.

2. Yaşam Tarzı ve Rutin Yönetimi

• Uyku döngüsünü her gün aynı saatlere sabitlemek büyük önem taşır. Düzensiz veya yetersiz uyku, manik atağı tetikleyebilen en güçlü faktör olarak kabul edilir.
• Aşırı stresli durumlardan mümkün olduğunca uzak durmak, kafein tüketimini azaltmak ve özellikle alkol ile madde kullanımını tamamen bırakmak büyük önem taşır. Bu maddeler, duygudurum dengeleyicilerle etkileşime girerek atak riskini artırır. Unutulmamalıdır ki bu bırakma süreci mutlaka uzman desteğiyle yürütülmelidir.
• Orta yoğunluktaki fiziksel aktiviteler, ruh halini dengelemede ve kaygıyı yönetmede yardımcı olur.

3. İlişkiler ve Kriz Planı Oluşturma

• Yakın çevreye hastalığın ne olduğunu, belirtilerini ve onlardan nasıl bir destek beklediğini açıkça anlatmak, bu yanlış anlaşılmaları ve ilişki çatışmalarını azaltır.
• Kriz anına dair sinyaller alındığında ne yapılacağını belirleyen somut adımların yazılı olduğu bir kriz planı hazırlayın. Bu plan, karar verme yeteneğinizin azaldığı anlarda hayat kurtarıcı bir rehber olacaktır.

Manik ve depresif dönemler arasında geçen bu zorlu yolculukta, tedavi planına sadık kalmak ve uyku düzenini korumak dengenin anahtarıdır. Bu süreçte kendini tanımak oldukça önemlidir. Çünkü yaklaşan bir atağı önceden fark edip önlem almak ve kontrolü elde tutmak, neyin size iyi gelip neyin gelmediğini ayırt edebilmekle başlar. Bu farkındalık, hayatın kontrolünü elinize almanızı sağlar. İşte o zaman, manik ve depresif dönemler köprüsü korkulan bir geçit değil, güvenle yürünebilecek bir yola dönüşür.

– Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Kesin tedavi önerisi değildir. Tedavi ve tanı için mutlaka bir uzmana danışılmalıdır.

Kaynakça:

• University of Utah Huntsman Mental Health Institute
• Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri
• Harvard Medical School Health Publishing