Olumsuz düşünceler sizden beklenenlerden ve genel değerlendirmelerden oluşur. Sizden beklenenler genellikle zorunluluklar, olmalılar, olması gerekenler, kınamalar ve suçlamalar şeklinde ifade edilir. Her zaman gerçek dünyada asla olmaması gereken aşırı genellemeler vardır. Yani, insanların kendisi tarafından konulan yasaklamalardır. Bu duruma bir örnek ile açıklık getirelim: Bir sunum yapacaksınız ve haliyle tatlı bir heyecan içindesiniz. Gel gör ki olumsuz düşünceler sizin tatlı heyecanınızı yutuyor ve bunların yerini, ya kekelersem, ya kızarırsam, ya düşersem şeklinde sıralanan yayalar silsilesi alıyor.
Gelin bu olumsuzlukların nedenlerini bir sunum örneğiyle ele alalım.
Kişinin Kendinden Bekledikleri; “Kesinlikle iyi bir sunum yapmalıyım ve onay almalıyım, yoksa iyi değilim” şeklinde devam eden ego talepleridir. Kişinin kendisini kanıtlaması ve tatmin etmesi için iyi bir fırsattır. Bu fırsatı değerlendirmek için kendisine yüklenir ve bu yüklemeler kişide anksiyete, endişe, stres, suçluluk ve depresyona yol açabilir.
Kişinin Çevresinden Bekledikleri; “Sunumumu kesinlikle beğenmeliler ve beni başarılı bulmalılar, yoksa başarılı değilim” şeklindeki düşüncelerdir bu düşüncenin sebebi onaylanma ihtiyacından oluşmaktadır. Ama kişi onaylanmaz ise; kişide çevresine karşı öfke, küskünlük ve düşmanlık gibi davranışlar sergilemesine sebep olabilir.
Hayatınızın Koşullarına İlişkin Talepler; “Sunumum kusursuz olmalı ki hayattan beklediğim kusursuzluk devam etsin, yoksa iyi şeyler olmaz kusurlar hep peş peşe gelir” şeklinde düşük hayal kırıklığı yaşanmasına toleranslı taleplerdir. Bunlar ertelemeye, kendine acımaya, depresyona ve bağımlılıklara yol açabilir.
Peki Bu Olumsuz İnançlardan Kurtulmak İçin Ne Yapmalıyız?
Yapılan bir çok araştırmanın sonucu gösteriyor ki beynimiz, olumsuzluklar ve belirsizliklere daha fazla odaklanıyor. Hatta yapılmaması gereken bir davranışa odaklandıkça, yani yapmamak için çaba harcadıkça aslında yapmaya bizi daha çok yaklaştırıyor. Çünkü beynimize kesinlik ve geçerli bir sebep sunulmadıkça beynimiz eksiklikleri tamamlamaya odaklanıyor. Bunlardan kurtulmak için yapılması gereken birkaç şey var. Bunlar;
- Öncelikle, sizi bu olumsuz düşünceye iten ’’İyi yapıp onay almalıyım’’ gibi bir şey mi, “Başkaları bana iyi davranmalı mı?” yoksa ‘’Yaşanılması daha kolay daha eğlenceli bir hayatım mı olmalı?’’ sorularından hangisi olduğunu belirleyin.
- Ardından bu düşünceniz ile ilgili bir paragraf yazın, yani mantıksız inancınızı sorgulayın. Ardından kağıda olumlu ve mantıklı şeyler yazın, yani ‘’Sunumum iyi geçecek çünkü iyi hazırlandım’’ şeklinde cümleler kurun. Bu şekilde beyninizin kendi isteğine göre tamamlamasına izin vermeyip farkındalığınızı artırarak olumlu düşüncelere odaklanacaksınız.
Pozitif kalırsanız hayata bakış açınız her anlamda değişecek ve hayatın her noktasında olumsuzlukların da var olabileceğini kabul ederek daha rahat bir hayat geçirebilirsiniz.
Kaynakça:
Edelstein, M.( 2022.11.24) What are your irrational beliefs?
Bir Cevap Yazın