Bu yazıya öncelikle haklı feshin ne olduğundan bahsederek başlamak isterim. Sonrasında da bu hakkı personel bakımından değerlendireceğiz. Böylelikle neye maruz kaldığınızda nasıl davranmanız gerektiğini, kanunen neyin uygulanabilir, neyin uygulanamaz olduğunu biliyor olacaksınız. Örneğin maaşlarınızı süreklilik dahilinde geç alma mağduriyeti yaşıyorsanız istifa edip gitmek yerine eğer varsa kıdem tazminatını ve diğer haklarınızı da alarak ayrılabilirsiniz.

Haklı Fesih Nedir?

Haklı fesih, iş sözleşmesinin taraflardan biri için artık bazı nedenlerle sürdürülemez hale gelmesi durumunda, derhal ve ihbar süresi beklemeden işten ayrılma veya işten çıkarma hakkı demektir. Önemli olan, bu hakkın keyfi değil, gerçek ve kanıtlanabilir bir gerekçeye dayanmasıdır.

Personel Haklı Feshi Hangi Durumlarda Kullanabilir?

Aşağıdaki durumlarda personel bakımından Haklı Fesih uygulanabilir:

Maaşlardaki Sürekli Gecikme

Maaş, çalışanın emeğinin karşılığıdır ve sözleşmenin en temel yükümlülüğüdür. Bu nedenle ücret ödemelerinin sürekli gecikmesi veya eksik ödenmesi, haklı fesih hakkını doğurabilir.

Maaşın kısmen ödenmesi veya sözleşmede yazan ek hakların düzenli olarak verilmemesi de yine bu kapsamda değerlendirilir.

Örneğin, çalışan maaşını üç aydır düzenli olarak alamıyor ya da her ay farklı taksitlerle alıyorsa, bu hak gündeme gelebilir.

Gerekçenin belgelerle desteklenmesi önemlidir; bordrolar, banka dekontları veya yazışmalar hak aramada kritik rol oynar. Bordrolarınızı okuyarak imzalayın. Bir kopyasını muhakkak talep edin.

Mobbing, Taciz, Aşağılama

İş yerinde psikolojik baskı, sürekli aşağılama veya taciz, çalışanın haklı fesih hakkını kullanabileceği durumlardan biridir. Mobbing, sadece moral bozmakla kalmaz, çalışanın iş yerinde çalışmasını sürdürülemez hale getirir. Zaten genel olarak amaç da budur.

Çalışan, iş yerinde mobbing ve taciz iddialarını somut delillerle kanıtlamalıdır; aksi halde mahkeme veya arabuluculuk sürecinde haklı fesih hakkı geçerliliğini yitirebilir.

SGK Primlerinin Eksik Ödenmesi

Çalışanın maaşı kadar önemli bir hak da SGK primlerinin tam ve düzenli yatırılmasıdır. Primlerin eksik yatırılması, hem sağlık sigortası hem emeklilik haklarını doğrudan etkiler ve bu durum haklı fesih hakkını doğurabilir.

Bu tür durumlarda çalışan, prim eksikliklerini yazılı olarak belgelendirmeli ve işverene bildirmelidir. Eğer sorun düzeltilmezse, haklı fesih hakkını kullanarak iş sözleşmesini derhal sona erdirebilir.

İş Güvenliğinin İhlali

Çalışanın sağlığı ve güvenliği, iş sözleşmesinin temel taşlarından biridir. İşveren, iş yerinde gerekli önlemleri almakla yükümlüdür; bu yükümlülüğün ihlali durumunda çalışan haklı fesih hakkını kullanabilir.

İş yerinde güvenlik ekipmanlarının verilmemesi veya arızalı ekipmanların kullanılmaya devam edilmesi risk oluşturur. Ayrıca tehlikeli makine ve kimyasallara karşı gerekli eğitim ve önlemlerin alınmaması da bu kapsamdadır.

İş güvenliği ihlallerinde, fotoğraf, video veya tanık ifadeleri gibi belgeler haklı feshi ispatlamak için önemlidir.

Esaslı Değişiklikler

Esaslı değişiklik; İş sözleşmesinde üzerinde anlaşılan koşulların çalışanın rızası olmadan ve keyfi olarak değiştirilmesi demektir.

• Maaşın düşürülmesi veya ödeme şeklinin değiştirilmesi.
• Çalışma saatlerinin ciddi şekilde artırılması veya görev tanımının tamamen değiştirilmesi.
• İş yerinin yeri, çalışma koşulları veya yan hakların tek taraflı olarak değiştirilmesi.

Bu gibi durumlarda işçi, değişikliğin kendisi için çalışmayı sürdürülemez hale getirdiğini kanıtlayarak sözleşmesini feshedebilir.

Haklı fesih, çalışanlar için önemli bir haktır. Ancak unutmamak gerekir ki her durum farklıdır ve sonucu olayın koşullarına bağlıdır. Bu yüzden adım atmadan önce mutlaka bir avukata danışın. Haklarınızı doğru kullanmak, hem mağduriyetinizi önler hem de işten güvenle ayrılmanızı sağlar.

Editör: Bihter ULUSKAN