2022 Yılı Türkiye’de hisse senedi piyasalarının yılı oldu. Türk borsası 2022’de getirisi en yüksek finansal araçlar arasında açık ara en yüksek getiriye sahip piyasalardan biriyken piyasadaki yükseliş aşağı yukarı tüm hisse ve sektörlere yansıdı. Fakat demir-çelik ve yazılım gibi sektörler yükselişe ayak uyduramazken bu yazının konusunu oluşturan demir-çelik sektörünün bu yükselişte pay alamamasının ana sebepleri arasında hisse fiyatındaki dinlenme, HRC fiyatlarının geri çekilmesi, artan koklaştırılmış kömür fiyatları ve resesyon beklentileri etkili oldu. Türkiye’de demir-çelik sektörünün en önemli oyuncusu olan Ereğli de yukarıda sayılan sebeplerden ötürü yükselişe ayak uyduramayan hisselerden biri oldu. Zira şirket 2020 pandemi düşüşü sonrasında düzeltilmiş fiyatlarla 5,3 TL’lerden 2 yıl gibi kısa bir süre zarfında 7 kata yakın prim yapmıştı. Yükselişi yüksek talep ve özellikle de sıcak haddelenmiş sac fiyatlarındaki yükseliş ve maliyetlerdeki optimal seviye desteklemişti. Artan zaman içerisinde Türkiye’deki enflasyon sorunu ve kurlardaki artış da bilançoya olumlu yansımıştı. Tüm bu etkiler bir araya geldiğinde hisse 2021 ve 2022 yılında altın yıllarını yaşamış, yatırımcısının yüzünü güldürmüştü.

Erdemir gibi demir-çelik sektöründe yer alan şirketlerin en güçlü yanları aynı zamanda en zayıf yanlarını da teşkil etmektedir. Bu şirketlerin karlılıkları marjlar, miktarsal bazda satış hacmine bakmaksızın satılan ürün fiyatları ve ekonomik canlılıkla oldukça yakından ilişkilidir. Dolayısıyla bu parametrelerde meydana gelen bir iyileşme ilk önce demir çelik, beyaz eşya gibi sektörleri etkilerken ilgili değişkenlerde meydana gelen bozulmaya da ilk olumsuz tepki veren sektörler arasında bu sektörler gelmektedir. Sektörün bu özelliği doğası gereği sektöre döngüsel bir özellik yüklemektedir. Bu ise sektör için uzun süren düşen, yükselen ve yatay piyasalar anlamı taşımaktadır. Özellikle büyümede meydana gelen yavaşlama veya yavaşlama beklentileri, enerji/hammadde fiyatlarındaki yükselişler sektörde çoğu zaman önden bir fiyatlama mekanizmasını çalıştırmaktadır. Dolayısıyla daha bilançolar post edilmeden söz konusu şirketlerin hisseleri beklentilere paralel tepkiler vermektedir.

2023 yılı başı ve 2022 sonu, 2020 pandemi sonrası FED tarafından uygulanan niceliksel genişleme paketinin son bulduğu ve taperingin yoğun bir biçimde başladığı bir yıl olarak kayıtlara geçti. Buna göre FED öncülüğünde tüm dünya merkez bankaları tarafından sıkı para politikası uygulanarak enflasyonun düşürülmesi hedeflendi. Bu ise hem toplam likiditeyi daraltıp parasal maliyetin artmasına hem de büyüme beklentilerinin yavaşlamasına sebep oldu. Buna ek olarak Rusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji fiyatlarının inanılmaz yükselmesi şirket için maliyetler üzerinde olumsuz bir etki yarattı. Nitekim enerji maliyetlerindeki artış Türkiye’nin ham çelik üretimini 2022 ekimi itibariyle yıllık bazda %20 azalttı. İşyatırımın enerji fiyatlarının Türk demir-çelik endüstrisini nasıl etkilediğini ele aldığı çalışmada artan enerji maliyetlerin yüzünden sektörel maliyetlerdeki enerjinin payı %8’lerden %28’lere tırmandığı belirtilmektedir. Aynı çalışmaya göre resesyon ve artan enerji maliyetleri 2022 yılında Türkiye demir-çelik ihracatını %42 daralttı.

Görüldüğü üzere 2022 öncesinde tamamen demir-çelik lehine esen hava yukarıda sayılan sebeplerden dolayı sektörün aleyhine esmeye başladı. Bu da piyasadaki sektörel fiyatlamayı olumsuz etkileyen başlıca sebep oldu. İşlerin bu kadar sektörün aleyhine gelişmesi şirketi daha ihtiyatlı davranmaya iteceğini beklemek şaşırtıcı olmayacaktır.

Ulusal ve uluslararası piyasalarda finansmana erişim imkanlarının zorlaşması, artan maliyetler, asya pazarında yükselen Hindistan’ın demir-çelik sektöründe Türkiye’den daha rekabetçi hale gelmesi, resesyon endişeleri (ki PMI verileriyle ve gelişmelerle artık bunun bir endişenin ötesinde bir gerçeklik olduğunu kabul etmekte fayda var) ve son olarak bu yıl içerisinde bulunan 300 milyon tona yakın demir cevheri için gerekli olan 600 milyon dolarlık yatırım finansmanı ihtiyacı şirketin işletme sermayesine olan ihtiyacını artırmaktadır. Gelişmelere bağlı olarak şirketin EBIDTA marjı da çeyreksek bazda %2,5 gibi son derece sembolik bir rakam olarak gerçekleşti. Bu geçen yılın aynı dönemindeki %38’lik EBIDTA marjıyla kıyaslandığında akıl almaz bir düşüşe işaret etmektedir. Marjların bu kadar eridiği ve ulusal ve uluslararası düzeydeki belirsizliklerin olduğu bir ortamda şirketin geçen yılda edilen karını geçmiş yıllarda olduğu gibi temettü olarak yatırımcılara dağıtması inanılmaz riskli bir hamle olurdu. Bu bakımdan şirketin ihtiyatlı duruşu her ne kadar piyasa fiyatlamasında panikle karşılansa da yerinde ve doğru bir karar olarak değerlendirilmelidir. Bu bağlamda geçen yıl edilen karın temettü olarak verilmemesi yatırımcıların nezdinde bir soğuk duş etkisi yaratmış olsa da gelecekteki operasyonel faaliyetin ve karlılığın sağlıklı bir biçimde sürdürülebilirliği açısından atılan adımı olağan bir adım olarak değerlendirmek gerekecektir.

Sonuç olarak bulunan demir 300 milyon tonluk demir cevheri yatırım neticesinde ulaşılacak çıkarım kapasitesi göz önünde bulundurulduğunda yaklaşık 35 yıllık bir hammadde rezervini işaret etmektedir. Bu ölçekte büyük bir rezerv için şirket 600 milyon dolar büyüklüğünde yatırım harcaması yapmak zorunda kalacaktır. Finansmana erişimin bu denli güçleştiği bir konjonktürde bu yatırım harcamasının özkaynaklardan karşılanması şirketin likidite oranları üzerinde gelecekte olası bir baskı ihtimalini düşürecektir. Aynı şekilde şirketin işletme sermayesi ihtiyacını da tehlikeye düşürmeyen bu adım (temettü dağıtmama kararı) esasında konjonktürel risklerin ve finansmana olan ihtiyacın karşılanması amacıyla verilmiş bir karardır.