İnsan psikolojik, biyolojik, sosyal olarak ihtiyaçları olan bir canlıdır. Bugün bu ihtiyaçlar arasında önemli bir yeri olan uykuyu inceleyeceğiz.

Uyku vücudun enerji toplamasını ve dinlenmesini sağlar. Yetişkin bireyler için (7-8) saat uyku yeterlidir. Uyku aynı zamanda fiziksel ve zihinsel gelişimi son derece etkileyen bir eylemdir. Üniversite öğrencilerinin uyku alışkanlıklarının fiziksel ve zihinsel durumlarını nasıl etkilediğinin incelendiği bir araştırmada uyku kalitesinin düşmesi durumunda depresyon, anksiyete, stres düzeylerinin arttığı ve öz saygının azaldığı, bununla birlikte beden algısının bozulduğu yönünde bulgulara ulaşılmıştır. Ruhsal sıkıntıların yanı sıra bedensel rahatsızlıklarla da ilişkilendirilmektedir. Bunlar: diyabet, inme, kardiyovasküler (kalbimiz ve kan damar sistemimiz) rahatsızlıklar ve kilo artışı, bağışıklık sisteminin zayıflaması durumlarıdır.

Uykuyu Etkileyen ve Kalitesini Düşüren Faktörler:

– Uyuduğumuz ortamın çok soğuk ya da sıcak olması uykuya dalmayı zorlaşmakta bununla birlikte REM uykusunu azaltmaktadır. REM uykusu, uyku evrelerinden biridir. (REM, beynin geliştiği ve büyüdüğü evredir.)

– Gece ışığa maruz kalma (teknolojik aletlerin kullanımı gibi) vücudun melatonin hormonunu salgılamasını baskılar yani uykuya geçişimizi geciktirir.

– Yapılan bir araştırmada öğrencilerin uyku kaliteleri kronik hastalıkları olanların olmayanlara göre daha kötü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yine aynı araştırmada her gün aynı saatte uyuyanların uyku kalitesinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir.

– Yapılan başka bir araştırmada ise alkol tüketilmesi, uyku süresinin az (4-5 saat) ya da çok (9 saat) olması durumunda uyku kalitesinin azaldığına rastlanmıştır. Uykunun önemine ve eksikliğinde karşılaşılabilecek durumlara değinmişken verimli uyku için yapılması gerekenlere de bir göz atalım.

Kaliteli Bir Uyku İçin Gerekenler:

• Her gün aynı saatte yatılmalı ve kalkılmalıdır.
• Uykudan 30 dakika öncesinde teknolojik aletler bırakılmalıdır.
• Uyku süresi düzenlenmelidir.
• Egzersiz yapılmalıdır. (Araştırmalarda düzenli egzersiz yapmanın uykuyu olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.)
• Yatmadan 4-5 saat önce kafein tüketimi, 2 saat önce de sigara kullanımı kısıtlanmalıdır.
• Uyarıcı madde olan alkol tüketimi kısıtlanmalıdır. (Alkol derin uykuyu ve REM uykusunu azaltır.)
• Stres düzeyi düşürülmeye çalışılmalıdır. (Meditasyonun stresi azalttığı ve uyku kalitesini artırdığı bilinmektedir.)

Bonus Bilgi!

Yapılan araştırmalara göre öğrencilerin akademik başarıları ile uyku kaliteleri arasında sıkı bir bağ olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yeterli miktarda, düzenli ve verimli uyku alan öğrencilerin diğer öğrencilere kıyasla daha başarılı oldukları saptanmıştır. Tüm bunlara ek olarak uyku verimliliğinin dikkat ve bellek üzerinde rol oynadığı da bilinmektedir.

Daha fazla bilgi edinmek isterseniz Matthew Walker’un Niçin Uyuruz? isimli kitabını okuyabilirsiniz.

Kaynakça:

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/62637

https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/753356

-Sueda Kıyak