Çocuklarda görülen önemli sorunlardan biri olan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu daha çok okul çağındaki çocuklarda belirgin şekilde gözükmektedir. Çünkü okul çağındaki çocuğun üstlenmesi ve yerine getirmesi gereken ödev ve sorumlulukları vardır. Bu ödev ve sorumlulukların eksiksiz ve zamanında yerine getirilmesi için çocuğun belli bir süre odaklanması ve sabit durması gerekmektedir. Peki her yerinde duramayan ve odaklanamayan çocukta dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu’ mu vardır?

Gelin birlikte ayırt edelim çocuğunuzda var olan hareketliliğin nedenini…

• Normal hareketli çocukta davranış uyumlu, sürekli ve amaca yönelik iken; aşırı hareketli çocukta davranış keyfi ve bir amaca yönelik değildir.
• Normal hareketli çocuktan, içinde bulunduğu ortam hareketlerini yavaşlatmasını, sınırlamasını ve dikkatini yoğunlaştırması isteniyorsa çocuk bunu yerine getirir. Ama aşırı hareketli çocuk bunun tam tersini yapar ve hareketliliğini daha da artırır.
• Normal hareketli çocukta stresli durumlarda hareket artmakta iken aşırı hareketli çocukta hareketlilik azalır.
• Aynı zamanda aşırı hareketlilik ile yıkıcı davranışların bir arada olması da DEHB işaret etmektedir. (Özmen Kaymak, 2010)

Peki çocuğunuzda DEHB var ise bu DEHB nedir?

Dsm5 (Amerika psikiyatri birliğinin yayınlamış olduğu ruhsal bozuklukların tanısal ve istatiksel el kitabı) tanı kriterlerine göre çocuğun en az 6 ay boyunca aşırı hareketli ve aşırı dürtüsel davranış sergilemesi sonucu çocuğa DEHB (dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu) tanısı konmaktadır. Erkek çocuklarda kızlara oranla daha fazla rastlanmaktadır. Erkek çocuklarında daha fazla rastlanmasının nedeni ise erkek çocukların biyolojik ve genetik yapılarının daha çok dışa yönelik olmasından kaynaklanmaktadır. Kız çocuklarındaki problemlerin ise daha çok içe yönelik yani kaygı bozuklukları olduğu görülmektedir. DEHB meydana gelmesine neden olan biyolojik ve çevresel etkiler vardır.

• Hamile iken kurşun, civa ve manganez gibi zehirlere maruz kalmak,
• Düşük sosyoekonomik düzeye sahip olmak,
• Annenin hamilelik döneminde sigara kullanımından çocuk dünyaya geldikten sonra ona karşı sergilenen davranışa kadar birçok şey neden olmaktadır.
• Bilişsel etkenlerin de DEHB için risk faktörü olabileceği ortaya konmuştur.

DEHB’ye sahip olan çocuklar, 40 dakikalık ders süresi boyunca sınıf düzenini bozmakta, öğretmenlerinin verdiği görev ve sorumlulukları yerine getirmemektedir. Bu nedenle de akademik olarak zayıf olmaktadırlar. Eşyalarını sık sık kaybeder unutkan olup amaçsız hareket ederler.

DEHB sahip olan çocuklar fark edilmeli ve onlar için uygun olan çalışma programları düzenlenmelidir. Eğer çocuktaki sorun fark edilmez ve çocuğun yaptıkları şımarıklık olarak değerlendirilip, çocuk azarlanıp cezalandırılır ise bu çocuğun sadece akademik anlamda zayıflığının yanında benlik zayıflığının da meydana gelmesine neden olur. ABD’de yapılan bir araştırmaya göre çocuk yaşta DEHB tanısı almış çocukların ileriki yaşlarda antisosyal davranışlara, madde kullanımına ve diğer psikopatolojilerin meydana gelmesine de sebep olmaktadır.

Çocuklarda görülen önemli sorunlardan biri olan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu daha çok okul çağındaki çocuklarda belirgin şekilde gözükmektedir…

Geçen gün yaşadığım bir olaydan dolayı da şöyle bir hatırlatmada bulunmak istiyorum. Hayatımız bazen içinden çıkılmaz hal alabilir ya da bir problem çözerken zorluklar ile karşılaşabiliriz bunlar çok normal olaylardır, insan olmanın gerekleri de diyebiliriz. Toplumumuzun belli kesimlerinde yaşamış olduğumuz sorunlarla baş etmek için uzmandan yardım almak olumsuz bir durum olarak belirtilebilir hatta her psikoloğa giden deli olarak tanımlanabilmektedir ancak bu olumsuz söylemlere kulak asılmamalı ve bizim için asıl değerli olan şeylere öncelik verilmelidir. Hayat da karşılaşabileceğimiz hiçbir sorun çözümsüz değildir.

Kaynakça:

1. Göl.İ, Bayık.A İlköğretim Sınıf Öğretmenlerinin Çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğunu Tanıma Yeterlikleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi,(2013)
2. Suna Kaymak Özmen .Okulda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) .Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi( 2010)