Klinik Araştırmalar Günü’nün Ortaya Çıkışı ve Önemi

Her 20 Mayıs’ta dünya genelinde Klinik Araştırmalar Günü bu alanda çalışan bilim insanları tarafından kutlanmaktadır. 1747 yılında James Lind isimli İskoç bir doktorun yapmış olduğu İskorbüt araştırmasıyla ortaya çıkmıştır. İskorbüt, uzun yolculuk yapan denizcilerde görülen c-vitamini eksikliğinin sebep olduğu bir hastalıktır. Belirtileri arasında diş eti kanaması, yorgunluk, kas ağrıları, cilt lezyonları ve diş kaybı bulunur. Bu araştırma ile 20 Mayıs klinik araştırmaların önemini vurgulayarak, yeni tedavilerin keşfedilmesi ve hastalıkların iyileştirilmesi konusunda yapılan çalışmaların değerini anlatmayı hedeflemiştir.

Bu alanda çalışan araştırmacılar, tıp ve sağlık alanında büyük bir rol oynarlar ve insanların yaşam kalitesini artırmak için önemli bir görevi üstlenirler. Klinik araştırmalar, yeni ilaçların geliştirilmesi, mevcut tedavilerin geliştirilmesi ve hastalıkların daha iyi anlaşılması için yapılan çalışmalardır. Bu çalışmalar, insanların sağlığına doğrudan etki eder ve yaşam kalitesini artırır. Klinik araştırmalar, hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçların etkisini ve güvenliğini değerlendirir. Ayrıca, yeni tedavi yöntemleri geliştirilmesine yardımcı olur ve hastalıkların nedenlerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlar.

Klinik araştırmaların Türkiye’deki tarihçesine bakacak olursak;

1928: İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu (Eczacılık ve Tıbbi İlaçlar Kanunu Tababet ve Şuabati Sanatlarının Tarz-ı İcrasına Dair Kanun (Hekimlik ve Hekimlikle ilgili Sanatların İcrasına Dair Kanun)

1960: Tıbbi Deontoloji Tüzüğü

İnsanlar üzerinde araştırma amaçlı uygulama yapılamayacağı ancak mevcut tedavi yöntemlerinin hastaya yarar sağlamayacağı durumlarda şartlı izin verileceği kuralı bu tüzükte geçmektedir.

1993: İlaç Araştırmaları Hakkında Yönetmelik

1994: Farmasötik müstahzarların Biyoayarlanım ve Biyoeşdeğerliğinin Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik

1995: İyi Klinik Uygulamaları Kılavuzu

1998: Hasta Hakları Yönetmeliği

2008: İlaç Araştırmaları Hakkındaki Yönetmelik

2011: Klinik Araştırmalar Hakkında yönetmelik yayınlanmıştır.

2013: İlaç ve Biyolojik Ürünlerin Klinik Araştırmaları Hakkında Yönetmelik güncellenerek tekrar yayınlanmıştır.

2015: İyi Klinik Uygulamaları Kılavuzu güncellenerek tekrar yayınlanmıştır.

Klinik araştırmaların önemi günümüzde daha da artmıştır. Özellikle son yıllarda yaşanan küresel salgınlar, klinik araştırmaların ne kadar önemli olduğunu bir kez daha göstermiştir. Covid-19 pandemisi, dünya genelinde milyonlarca insanın hayatını etkilemiş ve klinik araştırmaların hızlandırılmasını gerektirmiştir. Bu süreçte, klinik araştırmaların ne kadar önemli olduğu bir kez daha kanıtlanmıştır. Klinik araştırmaların önemi sadece hastalıkların tedavisiyle sınırlı değildir. Bu çalışmalar, sağlık alanında yapılan diğer çalışmalara da katkı sağlar. Örneğin, klinik araştırmalar, tıp öğrencilerinin eğitiminde de kullanılır. Ayrıca, klinik araştırmaların sonuçları, sağlık politikalarının belirlenmesinde de önemli bir rol oynar.

Dünya Klinik Araştırmalar Günü, bu alanda çalışan insanların çalışmalarını kutlamak ve insanların sağlığına katkıda bulunmalarını teşvik etmek için önemli bir fırsattır.

Bugün, klinik araştırmaların önemini vurgulamak ve insanların bu alanda çalışanlara destek olmalarını sağlamak için bir fırsattır. Bu nedenle, bugünün önemini anlamak ve klinik araştırmalara destek olmak hepimizin görevidir.

-Semanur Tuna