Modern İnsanın Hastalığı: Stres

Bugün modern insanın baş etmek zorunda kaldığı problemler arasında önemli bir yeri olan stresi inceleyeceğiz.

Stres, organizmanın çevresel etkenlerce ya da içsel süreçleri sonucunda psikolojik ve fizyolojik uyumunun bozulmasıyla meydana gelen baskı, gerginlik ve zorlanma halidir.

Olumsuz yaşam deneyimleri, ekonomik sıkıntılar, hastalıklar, aile içi problemler, kentleşmeyle birlikte gelen sosyal sorunlar, ölüm, başarı arzusu ve başarısızlık strese sebep olan onlarca faktörden yalnızca birkaçıdır. Anlaşılacağı üzere stres hayatımızdan çıkaramayacağımız bir durumdur. İşte bu noktada stresi kontrol altına almayı öğrenmek, gerektiğinde bir profesyonelden destek almak büyük önem taşımaktadır.

Stres Türleri

1.Akut Stres: Günlük yaşamda sıkça karşılaşılan strestir. Beklenmedik bir durumla karşılaşıldığında ortaya çıkar. Kısa sürelidir. Örneğin, gün içerisinde bir yere yetişmeye çalışırken geç kalındığında yaşanılan stres bu tür içerisinde yer alır. Baş ağrısı, baş dönmesi, öfke, nefes darlığı, gerginlik olarak kendini gösterir.

2.Episodik Kronik Stres: Kişinin sıklıkla akut stres yaşaması sonucu hayatının ciddi şekilde olumsuz etkilenmesidir. Saldırganlık, uzun süreli depresyon, kaygı bozuklukları, kalp rahatsızlıkları olarak kendini gösterir.

3.Kronik Stres: Travmatik yaşam deneyimleri, kronik hastalıklar sonucu meydana gelen ruh ve beden sağlığını ciddi şekilde bozan stres türüdür. Müdahale edilmediği takdirde bireyin yaşamını tehlikeye sokar. İnme, kalp krizi, kanser gibi fizyolojik rahatsızlıklara; klinik depresyon, travma sonrası stres bozukluğu, korku, hafıza bozuklukları gibi psikolojik rahatsızlık ve durumlara sebep olur.

Stres Yönetimi ve Tavsiyeler

Stres yönetimi, bireyin baskı altında hissettiği durumlarda uygun bir başa çıkma yöntemi kullanarak stresi azaltmaya çalışması olarak ifade edilebilir. Temelde iki yöntem mevcuttur. Duygu odaklı ve sorun odaklı başa çıkma olarak adlandırılırlar.

Sorun odaklı yöntemde birey, sorunun altında yatan nedenlere ulaşmaya ve bunları düzeltmeye odaklanır. Duygu odaklı yaklaşımda ise birey, stresin nedenlerine odaklanmaktan çok, hissettirdiği duygu ve düşünceler üzerinde değişiklik yapmaya çalışır. Örneğin sebepler inkar edilir, problemden uzaklaşılır, sorun hakkındaki düşünceler değiştirilir ya da mizaha vurarak başa çıkmaya çalışılır. Tüm bunlara ek olarak ilk yöntemin ikincisine göre daha başarılı olduğu ve daha çok tercih edildiği bilinmektedir.

Stresi fiziksel olarak azalttığı bilinen ve gün sonunda vücudun normal haline dönmesini sağlayan egzersizler yapılabilir. Bu gevşeme tekniğinde kas grupları (çene, alın, ense, omuz, kol, bacak gibi) harekete geçirilir.
Zihin egzersizleri ile zihinde imgeleme (canlandırma) yoluyla rahatlama sağlanabilir. Bu yöntem sayesinde nabız, kan basıncı ve adrenalin akışının azaldığı bilinmektedir.

Bonus Bilgi:

Bilimsel araştırmalara göre toksik stres (uzun süre maruz kalınan stres) beyindeki bağlantıları koparıyor. Bu sebeple de öğrenmeye ve iradeye ciddi zararlar veriyor.
Ortaokul öğrencileri üzerinde yapılan bir araştırmada, uyku bozuklukları, hastalıklar, kaygı vb. stres değişkenlerinin öğrencilerin başarıları üzerinde olumsuz yönde bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Tavsiye:

Çağımızın Hastalığı Stres- Doğan Cüceloğlu

Stresin Zararları-Toksik Stres

Stresin Vücudumuzdaki Etkileri- Sinan Canan

Kaynakça:

-Sueda Kıyak