Açılımı obsesif kompulsif bozukluk olan, halk arasında ‘’takıntı’’ ismiyle bilinen bir rahatsızlıktır. ‘’Obsesyon’’ ve ‘’Kompulsiyon’’ kavramlarını açıklamakla yazımıza başlayalım.
Obsesyon: Bireyin isteği dışında aniden gelen ve yoğun bir etki bırakan, mantıksız olduğunu bildiği halde engel olamadığı, rahatsız edici duygu ve düşüncelerdir.
Kompulsiyon: Rahatsız edici duygu ve düşüncelerin yarattığı kaygıyı azaltmak için tekrarlayan davranışlardır.
Bu tekrarlayan davranışlar bireye sürekli endişe verir ve birey kendini kısır bir döngüde bulur. Eğer bireyin sosyal veyahut iş hayatını etkilemeye başladıysa birey OKB olabilir.
OKB Belirtileri Nelerdir?
-Mikrop ya da hastalık bulaşacağı korkusuyla sürekli bedenini temizleme isteği ve davranışı: Bunu ‘’Masumlar Apartmanı’’ dizisinden bir örnekle açıklamak istiyorum. Dizide Safiye karakteri yoğun bir OKB geçiriyor, bu durum onu ve ailesini ciddi anlamda etkiliyor çünkü temizlik takıntısı yüzünden dışarı bile çıkamaz hale geliyor, çıksa bile günlerce temizlik yapıyor, sosyal yaşantıları hiç yok, doktora bile gidemiyorlar. Eğer dışarı çıkarlarsa evde yoğun bir gerginlik ve kavga havası hakim oluyor. Neriman karakteri lise hayatını yaşayan bir genç ve doğal olarak arkadaşlarını eve davet etmek istiyor ama her yerde poşetle çarşaflar, çöpler varken utanıyor, dolayısıyla hiç arkadaşı yok.
-Doğru yapıp yapmadığından sürekli şüphe duyarak tekrarlayan kontrol davranışı: Evden çıkmadan önce kahve makinesini kapatmışsınızdır, ütüyü fişten çekmişsinizdir, kedinizin/köpeğinizin yemeğini ve mamasını hazırlamışsınızdır, hatta bunları birkaç kere yapmış bile olabilirsiniz. Yaptığınızı bildiğiniz halde hala kontrol etme isteği duyuyor olabilirsiniz, bunun için size bir önerim var. Bu aşamada telefonu devreye sokuyoruz. Aklımıza takılabileceğini düşündüğümüz her şeyin fotoğrafını çekiyoruz, böylelikle her endişelendiğimizde bunlara bakıp yaptığımız şeyden emin olabiliriz.
-Topluma ters düşen ve varlığından üzüntü duyduğu cinsel içerikli düşünceler: Bireyin hemcinslerine karşı duyduğu çekim ve ilgiyle birlikte bunun hayalini kurmak, bundan rahatsız olsa bile bu duruma engel olamamaktır.
-Dini içerikli rahatsız eden düşünceler: Çok inançlı insanların Allah’ın varlığından şüphe duymasıdır. Bu tarz durumlar kişinin inançlarına ters düşmektedir.
-Aşırıya kaçan para ya da gereksiz eşya biriktirme: Kıyafet, eşya, bebek eşyası vs. gibi eşyalardan fazlaca almak, kişinin ihtiyacı olmasa bile sürekli bunu yapmak istemesidir.
Yalnız şunu belirtmeliyim ki, her takıntılı düşünce/davranış OKB değildir!
Çok düzenli olmak, temizliğe önem vermek, kapıyı birkaç kere kontrol etmek veya yukarıdaki belirtilerden bir veya birkaçına sahip olmak OKB teşhisi koymak için yeterli değildir. OKB’li bireyler, hayatlarını yaşamakta zorlanırlar. Örneğin; bir kişi ocağın altını söndürmüş mü diye 2-3 kere bakıyorsa OKB’li bir kişi bunu o kadar çok yapar ki evden çıkmaktan vazgeçecek duruma gelebilir.
OKB Tedavisi Nasıldır?
Öncelikle OKB’nin kendi kendine geçmediğini hatırlatalım. En iyi tedavi yöntemleri ilaç tedavisi ve bilişsel davranış terapisidir. (Anksiyete yazımda bahsettiğim tedavi yöntemleri burada da geçerlidir.)
Bilişsel Davranış Terapisi: Bilişsel davranış terapisinin hedefi, OKB’si olanların ritüellerini gerçekleştirmeden korkularıyla yüz yüze gelmelerini ve anksiyetelerinin azalmasını sağlamaktır.
Kaynakça:
-Aslı Ermaya
Bir Cevap Yazın