Son zamanlarda Netflix’te çıkan seri katil dizi ve belgeselleri ile bu bireylerin zihinlerine daha çok girmeye başladık. Seri katillerin hayatlarını, nasıl ve neden şiddet sergilediklerini görebilme fırsatı yakaladığımız bu diziler, filmler ve belgeseller, birçok insan tarafından yoğun ilgiyle takip ediliyor.

Akıllarda oluşan soru ise şu; bu seri katiller “doğuştan mı yoksa yetiştirilme ile mi?” bu hale geldiler?

Bu psikoloji biliminin uzun süredir tartıştığı konulardan sadece bir tanesidir. Bununla birlikte psikoloji, seri katillerin hangi motifler ile cinayet işlediğine de yanıt vermeye çalışır.

Seri katillerin tipik özellikleri bulunuyor mu? Bu insanlar doğuştan mı kötülerdi yoksa yetiştirilme koşulları mı onları bu hale getirdi? Günümüzde hala araştırılan bu konulara gelin popüler seri katiller üzerinden bakalım.

Jeffrey Dahmer

Netflix platformunda çıkan dizi ve belgeseliyle gündeme oturan Jeffrey Dahmer, seri katil denince akla ilk gelen isimlerden. 17 erkeği şiddet ve işkence uygulayarak öldüren Dahmer, sadece öldürmekle kalmamış, cesetlerin parçalarını saklamış, bazılarını da yemiştir. Bu yüzden doğduğu yerden ismini alan “Milwaukee Yamyamı” olarak da bilinir. Yakalandığında bütün suçlarını itiraf etmiştir. Hapishanede bir süre kaldıktan sonra başka bir mahkum tarafından, kafa bölgesine gerçekleştirilen darbe sonucu öldürülmüştür.

John Wayne Gacy

John Wayne Gacy, insanları öldürmediği saatlerde Demokrat Parti’de çalışan, aynı zamanda kendine ait şirketini yürüten bir iş insanıydı. Dışarıdan baktığınızda gayet normal ve saygın biri olarak görünen John, 33 kişinin ölümünden hüküm giydi. Kurbanlarına işkence ve tecavüz ettikten sonra öldüren seri katil John, cesetleri evinin bahçesine ya da bodrum katına gömüyordu. Bir süre hapishanede kaldıktan sonra infaz edildi.

Ted Bundy

Theodore Robert Bundy, diğer iki seri katile nazaran kurbanlarını kadınlardan seçen bir kişilik. Cinayeti işleyenin kendisi olduğu çok bariz olmasına rağmen, uzunca bir süre işlediği cinayetleri itiraf etmedi. Adliyeden ve hapishaneden firar etti. Uzunca bir süre idam cezasından kaçmayı başaran Bundy, en sonunda suçlarını itiraf etti. 30’dan fazla cinayet işlediği bilinmektedir. Böylece elektrikli sandalye ile infaz edilmiş oldu.

Seri Katiller Neden Öldürür? Seri Katillerin Tipik Özellikleri Nelerdir?

70’li yıllarda yapılmaya başlanan psikolojik profilleme yöntemi ile seri katillerin ve diğer tipteki suçluların cinayetleri işlerken ortak yönlere sahip olup olmadığına bakabiliyoruz.

Görünen o ki, bu insanları seri katil olmaya iten tek bir yol yok. Birçok farklı sebep birleşerek seri katil olmalarına ortam hazırlamış olabilir.

1. Aile İçi Dinamikler

Burada en önemli bakılması gereken faktörlerden ilki; aile dinamikleridir. Aile içi ilişkiler (çocuğun anne – baba ile olan ilişkileri veya anne-babanın birbirleri ile olan ilişkileri) bu ortamı hazırlamada büyük rol oynar. Seri katiller anne baskısının ve baba eksikliğinin görüldüğü evlerden gelebilirler.

Yukarıdaki örneklere baktığımızda da genelde üç seri katilin de sıcak bir yuvadan gelmediğini görürürüz. Çocukluklarından itibaren evlerinde aile içi tartışmalar, şiddet durumları görülmekte, bu durum da kişileri kendi içine kapanmaya, belli bir ortama uyum sağlayamama, iyi ilişkiler kuramama gibi durumlara sevk etmektedir. Seri katiller çok büyük oranda aile içinde psikolojik, fiziksel ve cinsel istismara maruz kalmış kişilerdir.

Macdonald üçlemesi teorisi seri katillerin sergilediği üç olumsuz davranış olduğunu ortaya attı. Bu üçlemeye göre kişi bu davranışları sergiliyorsa seri katil olmaya eğilimli olabilir.

Bunlar şu şekilde:

• Altını ıslatmak,
• Ateş yakmak,
• Hayvan öldürmek.

Bu teori Jeffrey Dahmer, Ted Bundy gibi seri katiller için geçerli iken bazı diğer seri katillerde aynı şekilde işlememektedir. Bu yüzden bu teorinin gün geçtikçe güvenilirliğini kaybettiği söylenebilir.

2. Empati Eksikliği

Seri katillerde ortak görülen özelliklerden diğeri empati yoksunluğudur.

Seri katiller yaptıklarının kötü sonuçları olduğunu bilseler de bundan vicdan azabı duymazlar, kurban kişiler ve aileleri için herhangi bir üzüntü hissetmezler. Yaptıklarından pişman değildirler. Kişileri düşünmemelerinin getirdiği duygusuzluk ve gaddarlık vardır.

Psikopat olarak adlandırılan bu seri katiller, sadece kendilerini düşünürler. Kendi ihtiyaçlarını doyurmak ve hazlarını tatmin etmek en önemlisidir. Bunları gerçekleştirirken kurbanları manipüle ederler. Cazibelerini ve iletişim yeteneklerini kullanarak onları ikna etmeye ve çekmeye çalışabilirler. Örneğin Dahmer barda tanıştığı erkeklere kendisinin fotoğrafçı olduğunu, poz vermesi karşılığında para vereceğini söyleyerek soğukkanlılık ile insanları ikna ederek evine getiriyordu.

3. Parafili

Yoğun ve tekrarlayan dürtülerle belirlenen anormal cinsel davranışlara ve tepkilere parafili denir. Bu durum genellikle kişinin çocukluğunda cinsel istismara uğramasıyla ortaya çıkmaktadır. Seri katiller genelde çok erken yaşlarda şiddet, röntgencilik ve pornografi ile takıntılı hale gelmişlerdir.

Şiddet ve cinselliği kafalarında birleştirerek kurbanları üzerinde uygularlar. Onlar üzerinde sınırsız güce ve dominantlığa sahip olmaları hoşuna gider. Ele geçirdiği avı üzerinde her şeyi deneyebileceğini ve fantezilerini gerçekleştirebileceği düşüncesi seri katili tatmin etmektedir. Yukarıdaki üç seri katilde de parafili bulunduğu gözlenmektedir.

4. Normal Görünümleri

Bir seri katil ile karşılaşırsanız iki nokta fark edersiniz.

1. Normal görünürler. Korkutucu değillerdir.
2. Kibar ve konuşkandırlar. Küçümseyici tavırları vardır.

Kafamızda yaratılan korkunç, canavar görünümündeki kişilerin aksine seri katiller evli, çocukları olan ve hayatta başarılı konumlara sahip olan insanlar olabilirler.

John Wayne Gacy evli ve çocukları olan bir babaydı. Aynı zamanda başarılı bir iş insanıydı. Aynı şekilde Ted Bundy de psikoloji bölümünü bitirmiş, hukuk okumaya başlamış, zeki olarak nitelendirebileceğimiz türden bir bireydi. Yarı zamanlı birçok işte çalışmış, hatta politikaya bile atılmıştı.

Asıl Soru: Seri Katiller Doğuştan mı, Yetiştirilme mi?

Çocuklukta yaşanmış travmalar kişinin seri katil olmasına katkı sağlayabilir. Fakat aynı derecede korkunç çocukluk geçiren iki insandan biri bununla başa çıkabiliyor iken diğer insan nasıl seri katil olur? İşte kilit noktalardan biri de budur.

Doğuştan şiddet eğiliminin olup olamayacağı normal insan ve seri katil beyni incelenerek anlaşılmaya çalışılmaktadır.

2013’te Adrian Reine tarafından yürütülen bir araştırmaya göre, seri katillerin beyinlerinin şiddete hassaslık, duyguların işlenmesi ve öz farkındalıkla ilgili kısımlarda bağlantının azalmasından kaynaklı normal insanların beyinlerinden daha farklı olduğu gözlemlenmiştir. Aynı zamanda amigdala bölgesinin yeterince işlemediği görülmüştür. Burası vicdan, empati ve pişmanlık gibi duyguların merkezidir. Seri katillerde bu bölge %18 boyutunda küçülmüş durumdadır. Bu da herhangi bir suçluluk veya pişmanlık duymadan karşısındaki canlıyı öldürebilmelerini açıklayabilir.

Her ne kadar doğuştan gelen biyolojik özellikler kişinin şiddete eğilimli olabileceğini gösterse de bu biyolojik özelliklere sahip olmanız sizi mutlaka seri katil yapmaz. Yetiştirildiğiniz ortam, kurduğunuz ilişkiler, sosyalleşme düzeyiniz gibi çevresel faktörler biyolojik faktörler ile birleşerek psikopat bir birey olmanıza zemin hazırlayabilir.

Kaynakça:

https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/1524838018764164

Serio, M. (Yapımcı). (2018). Suçlu Zihinlerine Yolculuk [Belgesel]. Netflix.