Günümüze kadar birden çok psikoloji alanı ortaya çıkmıştır. Bunlardan biri “sosyal psikoloji” dediğimiz bir alt daldır. Peki ama bu alt dalın asıl anlamı ve asıl amacı nelerdir? Gelin birlikte bakalım.

Sosyal psikoloji, genel olarak insanların başka insanlarla ilişkilerini anlamaya çalışmak anlamına gelir. Ait olduğumuz kültürel oluşların temeli bizim de hayatımızı etkiler.

Duygularımız, düşüncelerimiz, isteklerimiz de bunlara göre şeklini oluşturur. İnsan hayatında sosyal bir yere sahip olmalı ki sosyal etkisi karşıdaki insanlara da varsın.

Sosyal psikologlar, bu alanda kendi çalışmalarını sürdürürken insan doğası ve bu doğaya ait varsayımlar onlara rehberlik etmiştir. Sosyal psikologlara göre de üç güdünden herhangi birinin teşhisi ile eylemin kökenine inilmelidir.

• Hayat hakimiyeti insanın kendisinde olması,
• İnsanın sevme, sevilme, aidiyet duygularına sahip olması,
• Kendisini biricik görmesi.

Kişi kendisini ve başka insanların hallerini anlamaya çalışmak için algısal yöntemlerini harekete geçirir. Böylece “sosyal biliş” durumu aktifleşmiş olur. Bu durum bazı atıflarla da incelenebilir.

Atfetmek, bir nevi bir durumu anlamına kavuşturmak demektir. Davranışlara sebep aramaya çalışırken içsel, yani o insanın içindeki arzularına ve dışsal, yani dışavurumlarla açıklanmış herhangi bir davranışa bakarız. Ayrıca bu atıfları yaparken hatalar da olabilir. Temel atıflar ve kendine yontma atıfları bu hatalara örnek olarak verilebilir.

İlişkilerde Sosyal Etkinin Önemi

Peki sosyal davranışlarımızda sosyal etkiyi hangi sebeplere bağlarız? İyisiyle kötüsüyle bu etki insan ilişkilerini karşılıklı davranışlarda herhangi bir zorluk bulunmadan söz hakkı tanınması durumu olarak tanımlanabilir.

• Bilgilendirici sosyal etki sırasında karşımızdakiler tarafından bilgi sahibi oluruz.
• Normatif sosyal etki sırasında da sosyal ortamdaki hal ve bu hallerin değişimleri ve uyumlu olmaya çalışma çabalarına gireriz.

Sosyal etki adı altında geçen terimlerden biri olan “itaat”, otoriter bir talep ile uyum sağlamaya ikna olmak demektir.

Sosyal Psikolojinin Genel Sorunları

Sosyal psikolojinin eskiden beri çokça bulunduğu sorunlarından biri, grup içindeki bireyin etkilenmesidir.

• Sosyal kolaylık: Ortak alanlarda kolay iletişim, zıt alanlarda zor iletişim.
• Sosyal kaytarma: Ortak çalışma sırasında motive düşüklüğünün yol açtığı durum.
• Grupta kutuplaşma: Konu eğilimine göre grup içindeki iletişim aşırılığı.
• Kitle bilgeliği: Ortak grup aklının uzman cevaplarının önüne geçilmesi.

Bir insan, hayatı boyunca mutlaka bir sosyal ilişki içerisinde olur.. Bu ilişki birden fazla olabilir. Bir ilişkide saldırganlık ve şiddet olması, ilişkiyi olumsuz yönde etkiler. Ek olarak doğuştan saldırgan olma durumu var ve son olarak sonradan öğrenilen saldırganlık durumu var.

Yardım nitelikli davranışlar, empati ile bağdaştırılabilir. Kendimizi başkasının yerine koyarken hislerimiz de karşılıklı olduğu gibi, isteklerimiz de karşılıklı olabilir. İşbirliği ve yardım, ilişkinin olumlu yönde ilerlemesine yardımcı olur. Eğer bu insanın empati düzeyi yüksekse yardım isteğine çabuk dönüş verme yatkınlığa sahiptir.

-Bensu Güneri