AFAD verilerine göre 06 Şubat 2023 04:17’de Pazarcık Kahramanmaraş’ta 7.7’lik depremle sarsıldı Türkiye. Bu zorlu süreçte her birimiz televizyon ve telefonlarımızın başında haber kanallarını yakından takip ediyor, birbirimizin yaralarını sarmak için çözüm yolları arıyor, bir yandan da acılarımızı ve anılarımızı sırtımıza yüklemiş bir şekilde hayata adapte olmaya çalışıyoruz. Ve hepimiz farkındayız ki depremin tahribatı binalardan çok ruhlarımızda gerçekleşti. Bu tahribatta belki de en çok etkilenen, gündem karmaşasında da ruhsal sağlıkları bir nebze geri planda kalan grup; çocuklar oldu kanımca. Bu nedenle yazımda depreme maruz kalan çocuklardan bahsediyor olacağım.

Deprem Sonrası Çocuklarda Gözlemlenebilecek Davranışlar

Depreme bizzat maruz kalan ya da bu doğal afetle sosyal mecralar aracılığıyla tanışan çocuklarda deprem sonrası birtakım değişiklikler meydana gelebilir. Bu değişimler olağanüstü bir olay karşısında yaşanması normal ve olağan tepkilerdir. Bu tepkiler kısaca;

• Şok, donakalma, panikleme,
• Konsantrasyon güçlükleri,
• Korku, suçluluk duygusu, içe kapanma ya da saldırgan davranışlar,
• Olayla ilgili sıklıkla konuşmak isteme ya da konuşmaktan kaçınma isteği,
• Ölüm korkusu, kabuslar görme,
• Depremi hatırlatacak ses ve görüntülerden aşırı etkilenme,
• Fazla uyuma isteği ya da uzun süre uyuyamama hali,
• Bedenlerinde fiziksel olarak ifade edemedikleri ağrılar,
• Depremzede çocuklarda devam eden deprem hissi.

“Deprem sonrası çocuklarda meydana gelen korku ve travmalar oyunlarına da yansıyabiliyor. Bu nedenle süreç boyunca çocuklarınızı yakından takip ederek gerekli noktalarda profesyonel kişilerden destek almaktan kaçınmayın.”

Çocuklarınızı Deprem Travmasından Nasıl Koruyabilirsiniz?

Deprem sonrasında belirli bir süre çocuklarda gözlemlenebilecek bazı doğal davranışlardan bahsetmiştim. Bu davranışların kısa süreli olması ve zamanla azalarak kaybolması beklenir. Sürecin uzaması ise travmalara sebep olabilir. Çocuklarınızı bu travmalardan korumak için birkaç öneri sıralayacağım.

• Çocuklarınızı belirli bir süre yalnız bırakmamaya özen gösterin. Uzun süreli yalnız kalmaları, deprem travmalarının tetiklenmesine sebep olabilir.
• Depreme dair korkularınızı ve duygularınızı çocuklarınızla paylaşmanız, korku ve düşüncelerinin yersiz olmadığını anlamasına sebep olacak ve duygularını paylaşması için de cesaretlendirici bir adım olacaktır.

“Sessiz ve içe kapanık olan çocukların duygularını paylaşması için cesaretlendirilmesi oldukça önemlidir. “Korktuğunun farkındayım.” ,“Böyle hissetmen oldukça doğal.” gibi cümleler kurmanız çocuğunuzun rahatlamasına katkı sağlayabilir.”

• Deprem sonrası çocuk tek başına yatmak istemeyebilir, gece boyu kabuslar görebilir. Bu süreçte belirli bir süre çocuğunuzla beraber yatmanız, kendisini güvende hissetmesine sebep olacaktır. Fakat bu sürenin uzaması sakıncalıdır. Belirli bir sürenin ardından çocuğun tek başına yatması için teşvik edici girişimlerde bulunulması gerekmektedir.
• Deprem sonrası yaralarımızı sarmak için uzunca bir zamana ihtiyacımız olduğunu düşünebiliriz. Fakat çocuklarımızı bu psikolojiden uzakta tutabilmek için kısa süre içerisinde kademeli şekilde gündelik hayatımıza dönmeye çalışmalıyız. Bu süreçte çocuklarınızla beraber vakit geçirmeye özen göstermelisiniz. Çocuklarınızla beraber oyunlar oynayabilir, etkinlikler yapabilirsiniz.

“Gündelik hayatınıza dönme konusunda zorluklar yaşıyorsanız profesyonel destek almaktan çekinmeyin!”

Depreme Kitle İletişim Araçlarından Şahit Olan Çocuklar

• Bu grupta yer alan ve özellikle İlk Çocukluk (Oyun) Dönemi içerisindeki 3-6 yaş arası çocuklarda en sık sorulan “Neden?” sorusunu gelişim dönemine uygun şekilde yanıtlamak oldukça önemlidir. Bu yaş aralığındaki çocuk, yaşananların neden ve nasıl gerçekleştiğini anlamak ister. Bu noktada yaşına uygun,yalın ve kısa bir şekilde açıklama yapmanız gerektiğini unutmayın. Yanıtlarınız telaşsız, sakin ve güven verici olmalıdır.

• Sosyal medya ve haberlere uzun süreli maruz kalmalarını engelleyin. Çocukların deprem anına ve sonrasında yaşanan mağduriyetlere kitle iletişim araçları tarafından erişebilmesi kaygılarının ve korkularının artmasına sebep olacaktır. Günümüz şartlarında çocuklarınızı gündemden uzak tutmak her ne kadar zor olsa da bu süreyi kısıtlı tutmaya özen göstermelisiniz.

• Yine bu grupta yer alan çocuklar için de gündelik hayata devam edebiliyor olmak oldukça elzem. Çocuklarınızla beraber vakit geçirmeniz kendisini güvende hissetmesine sebep olacaktır.

Yazar Notu:

Günlerdir acı dolu fotoğraf ve videolara maruz kaldığımız için yazıyı daha sempatik görsellerle yayınlamam gerektiğini hissettim. Son olarak depremin 5. günü bir öğretmenimizin Twitter üzerinden yayınladığı ve MEB desteğiyle Malatya’da kurmuş olduğu psikososyal destek çadırını sizlerle de paylaşmak isterim. İşini severek yapan öğretmenlerimiz ve sahada çalışan gönüllü arkadaşlarımız, iyi ki varsınız♥

Deprem ile ilgili daha fazla içeriğe erişmek için aşağıdaki yazılarımıza göz atabilirsiniz:

• Afet ve Acil Durum Çantası Nedir? Ne Barındırır?
• Afet Psikolojisi Nedir? Afet Sonrası Nasıl İyileşebiliriz?
• Travmatik Bir Kayıp ve Yas Sürecinin Ardından Tekrar Mutlu Olmayı Öğrenmek